In Brussel wordt armoede verdreven in plaats van aangepakt : politiegeweld en uitsluitingsbeleid aan de basis van de daklozencrisis
In Brussel wordt armoede verdreven in plaats van aangepakt : politiegeweld en uitsluitingsbeleid aan de basis van de daklozencrisis
Een artikel gepubliceerd door Apache werpt een alarmerend licht op de situatie in Brussel : dak- en thuislozen worden er niet alleen geconfronteerd met een schrijnend tekort aan opvangmogelijkheden, maar ook met systematisch politiegeweld, aangewakkerd door een bewust afschrikbeleid op zowel federaal als lokaal niveau. Achter de glazen gevels en feestelijk verlichte straten van de Noordwijk slapen tientallen mensen op straat, blootgesteld aan kou, angst en gewelddadige politie-interventies. Getuigenissen van veldwerkers, waaronder teams van Artsen Zonder Grenzen en de Humanitaire Hub, tonen aan dat ordediensten tenten doorsnijden, persoonlijke bezittingen in vuilniswagens gooien en nachtelijke evacuaties uitvoeren – vaak in de regen en bij vrieskou. Deze praktijken ontmoedigen mensen om terug te keren naar hulpstructuren, waardoor hun isolement toeneemt. Volgens organisaties zoals BelRefugees is het zelfs noodzakelijk om ’s ochtends tenten te verbergen om vernietiging te voorkomen. Deze voortdurende druk heeft directe gevolgen voor de fysieke en mentale gezondheid van de betrokkenen. Het artikel klaagt ook vernederende en traumatiserende praktijken aan, zoals ongegronde naaktfouilleringen of opsluiting in mensonwaardige omstandigheden. Hoewel deze methodes in eerdere rapporten al werden gedocumenteerd, ontbreekt het aan streng toezicht en blijven de mishandelingen zich op minder zichtbare manieren herhalen. Ook de ontruiming van kraakpanden verloopt vaak gewelddadig, zelfs wanneer er gezinnen of oudere mensen bij betrokken zijn. Er zijn ernstige verwondingen vastgesteld, waaronder door traangas veroorzaakte letsels, en sommige interventies gingen zelfs gepaard met het doorboren van daken om de panden onbewoonbaar te maken. De autoriteiten rechtvaardigen hun optreden met verwijzingen naar legaliteit en proportionaliteit, maar recente videobeelden suggereren dat het werkelijke doel lijkt te zijn om zichtbare armoede uit het straatbeeld te verwijderen in plaats van structurele oplossingen te bieden. Philippe Close, burgemeester sinds 2017, wordt ervan beschuldigd vooral de zichtbaarheid van de armoede te willen verbergen zonder echte alternatieven te bieden.
Daarbovenop komt een steeds restrictiever federaal beleid, met de afschaffing van het winterplan en een drastische vermindering van het opvangbudget voor asielzoekers – van 826 miljoen naar 138 miljoen euro tegen 2029. Het aantal dak- en thuislozen in Brussel steeg met 24,5 % tussen 2022 en 2024 en bereikt nu bijna 10.000 mensen. De regering verdedigt haar afschrikkingsstrategie, ondanks meer dan 10.000 veroordelingen voor het niet naleven van het recht op opvang, en weigert de opgelegde dwangsommen te betalen, zelfs wanneer die afkomstig zijn van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Hulporganisaties stellen dat dit beleid mensen doelbewust de openbare ruimte in duwt, zonder toegang tot zorg, bescherming of duurzame opvang. De manier waarop klachten over politiegeweld worden behandeld, blijft bovendien ondoorzichtig. Hoewel er formele klachtprocedures bestaan, zijn deze moeilijk toegankelijk, vooral voor mensen zonder wettig verblijf. De beschikbare gegevens over klachten zijn vaag, en experts wijzen op het gebrek aan opleiding binnen de politiediensten. Zij pleiten voor structurele hervormingen en een politiecultuur die de fundamentele mensenrechten respecteert. Dit portret van het Brusselse daklozenbeleid toont een aanpak waarin de zichtbaarheid van armoede problematischer wordt geacht dan de armoede zelf.